Podatek od barteru z influencerem: jak marka rozlicza współpracę barterową

Barter z influencerem jest dla obu stron zdarzeniem gospodarczym, a nie prezentem. Marka przekazuje towar lub usługę i otrzymuje w zamian świadczenie reklamowe, więc powstaje przychód do opodatkowania i, przy spełnieniu ogólnych warunków, koszt uzyskania przychodu. Jeżeli obie strony są czynnymi podatnikami VAT, wystawiają sobie dwie faktury, mimo że nie ma żadnego przelewu. Największy błąd polega na potraktowaniu wysyłki produktu jak darowizny, bo darowizna kosztem podatkowym nie jest.

Barter to nie darowizna i od tego zależą Twoje koszty

To rozróżnienie jest sednem całego tematu. Darowizna, czyli świadczenie bez oczekiwania czegokolwiek w zamian, co do zasady nie stanowi kosztu uzyskania przychodu. Barter stanowi, bo jest wymianą: dajesz produkt, dostajesz usługę reklamową.

Potwierdził to Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 1 marca 2023 roku o sygnaturze 0111-KDIB1-3.4010.1.2023.2.AN. Organ uznał, że przekazanie towarów influencerom nie jest przekazaniem za darmo, ponieważ w zamian twórcy realizują świadczenie o charakterze reklamowym. Skutki są dwa i występują jednocześnie: po stronie firmy powstaje przychód podatkowy na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy o CIT, a wydatek podlega ocenie jako koszt według ogólnej reguły z art. 15 ust. 1 tej ustawy, czyli musi być poniesiony w celu osiągnięcia przychodów albo zachowania lub zabezpieczenia ich źródła.

Praktyczny wniosek dla działu marketingu jest prosty. Jeżeli w dokumentacji nie ma śladu po świadczeniu wzajemnym, czyli nie widać, co twórca miał opublikować i czy to zrobił, obrona kosztu staje się trudna. Umowa, brief i zarchiwizowana publikacja są tu tak samo ważne jak sam dokument księgowy. Co powinno znaleźć się w takim dokumencie, rozpisaliśmy w tekście o tym, jak skonstruować umowę barterową z influencerem.

VAT przy barterze: brak przelewu nie oznacza braku podatku

Barter jest w VAT traktowany jak zwykła sprzedaż, tylko zapłata ma postać rzeczową. Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dostawca lub usługodawca otrzymał albo ma otrzymać. Przy wymianie barterowej tą zapłatą jest wartość świadczenia otrzymanego w zamian.

W praktyce wygląda to tak: jeżeli obie strony są czynnymi podatnikami VAT, każda wystawia fakturę na wartość swojego świadczenia. Marka fakturuje wydanie towaru, twórca fakturuje usługę reklamową. Kwoty zwykle się równoważą i rozliczenie zamyka się kompensatą, ale obie faktury muszą powstać. Jeżeli twórca nie jest podatnikiem VAT, wystawia rachunek albo umowę rozlicza się na innych zasadach, natomiast obowiązek marki po stronie VAT od wydanego towaru pozostaje.

Jak wycenić świadczenia, żeby wycena się obroniła

Wycena jest tym elementem, który najczęściej się sypie przy kontroli, bo strony wpisują wartość produktu z cennika detalicznego i uznają temat za zamknięty. Punktem odniesienia jest wartość rynkowa świadczenia, a przy usłudze reklamowej rynkową miarą jest to, ile twórca bierze za taką publikację od klientów płacących gotówką.

Dlatego przy barterze warto wprost zapytać twórcę o jego standardową stawkę za dany format i zapisać ją w umowie obok wartości produktu. Jeżeli produkt wart 900 zł ma opłacić trzy rolki, za które twórca normalnie bierze 3 tys. zł, ekwiwalentność jest pozorna i albo zmieniasz zakres, albo dopłacasz różnicę. Metodę wyceny świadczenia reklamowego rozłożyliśmy szczegółowo w osobnym tekście o tym, jak wycenić świadczenie reklamowe.

Warto pamiętać, że barter nie musi oznaczać produktu fizycznego. Firmy usługowe rozliczają się własną usługą i bywa to dla twórcy atrakcyjniejsze niż paczka: studio treningowe daje karnet, hotel nocleg, a agencja czy studio internetowe może rozliczyć się wykonaniem firmowej strony internetowej dla twórcy. Zasady podatkowe są wtedy identyczne, zmienia się tylko przedmiot wyceny.

Twórca bez działalności: PIT-11 czy zaliczka na podatek

Tu popularne poradniki mówią dwie różne rzeczy i warto wiedzieć dlaczego. Część źródeł twierdzi, że marka musi pobrać zaliczkę na podatek dochodowy, część, że wystawia wyłącznie informację PIT-11. Obie odpowiedzi bywają poprawne, bo wszystko zależy od tego, na jakiej podstawie układacie współpracę.

Jeżeli podpiszecie umowę zlecenia albo umowę o dzieło, przychód mieści się w działalności wykonywanej osobiście i marka jako płatnik pobiera zaliczkę oraz wystawia PIT-11. Jeżeli natomiast współpraca nie przybiera formy zlecenia ani dzieła, wchodzi w grę kwalifikacja do przychodów z innych źródeł. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 6 października 2021 roku o sygnaturze 0113-KDIPT2-2.4011.183.2017.20.ACZ uznał wynagrodzenie influencera za przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT, wskazując, że kampania promocyjna to złożone działanie, a nie samo udostępnienie miejsca reklamowego. W takim układzie podmiot wypłacający nie pobiera zaliczki, a jedynie sporządza PIT-11 i przekazuje go do urzędu skarbowego oraz twórcy w ustawowych terminach.

Praktyczna rada: ustal formę współpracy przed wysyłką produktu, a nie po publikacji. Zmiana kwalifikacji po fakcie oznacza korektę dokumentów i nerwową rozmowę z twórcą, który już wydał albo zużył to, co dostał. Przy powtarzalnych kampaniach najprościej pracować z twórcami prowadzącymi działalność, bo znika cała warstwa obowiązków płatnika.

Barter, gotówka czy model mieszany

Wybór modelu to nie tylko kwestia budżetu. Każdy wariant inaczej wpływa na jakość materiału i na to, ile pracy zostaje po stronie księgowości.

Model mieszany jest w praktyce najczęstszy przy mikrotwórcach: produkt pokrywa część wartości, reszta idzie przelewem. Kiedy barter w ogóle się opłaca i jak go zaproponować, żeby twórca nie odebrał tego jako próby oszczędzania, opisaliśmy na stronie o współpracy barterowej.

Pięć błędów, które kosztują najwięcej

1. Potraktowanie wysyłki jako darowizny. Najdroższy błąd, bo darowizna co do zasady nie jest kosztem podatkowym, a przy barterze koszt zwykle przysługuje.
2. Brak umowy przy barterze. Przepisy nie wymagają formy pisemnej, ale bez niej nie udowodnisz ekwiwalentności ani zakresu świadczenia twórcy.
3. Wycena wyłącznie od strony produktu. Wartość usługi reklamowej trzeba ustalić osobno, inaczej wymiana jest nieekwiwalentna i cała konstrukcja się chwieje.
4. Ustalanie formy współpracy po fakcie. Kwalifikacja przychodu twórcy i obowiązki płatnika zależą od podstawy współpracy, którą trzeba wybrać przed startem.
5. Pominięcie oznaczenia reklamy. Barter nie zwalnia z obowiązku oznaczenia materiału, a odpowiada za to również marka. Zasady zebraliśmy przy oznaczaniu reklam.

Najczęstsze pytania o podatek od barteru

Czy influencer musi zapłacić podatek od barteru?

Tak. Wartość otrzymanego towaru lub usługi jest dla twórcy przychodem, mimo że nie dostał przelewu. Sposób rozliczenia zależy od tego, czy prowadzi działalność gospodarczą, czy współpracuje jako osoba prywatna. Twórca z firmą wystawia fakturę i rozlicza przychód w działalności, twórca bez firmy wykazuje przychód w zeznaniu rocznym.

Czy od barteru trzeba zapłacić VAT, jeśli firma nie jest podatnikiem VAT?

Nie. Obowiązek naliczenia VAT dotyczy podatników tego podatku, więc firma zwolniona z VAT go nie nalicza. Wymiana barterowa pozostaje jednak zdarzeniem gospodarczym i trzeba ją udokumentować oraz rozliczyć w podatku dochodowym. Zwolnienie z VAT nie zwalnia z wyceny świadczeń ani z obowiązku posiadania umowy.

Czy barter z influencerem trzeba zgłaszać do urzędu skarbowego?

Nie zgłasza się samej umowy, ale jej skutki trafiają do rozliczeń podatkowych obu stron. Marka wykazuje przychód i ewentualny koszt, twórca swój przychód, a przy współpracy z osobą bez działalności dochodzi obowiązek sporządzenia informacji PIT-11 w terminach ustawowych.

Czy umowa barterowa musi być na piśmie?

Przepisy nie wymagają formy pisemnej, bo barter jest umową nienazwaną zawieraną w ramach swobody umów. W praktyce forma pisemna jest jednak konieczna z powodów dowodowych i podatkowych: bez niej nie wykażesz, jakie świadczenie miał wykonać twórca ani jak wyceniliście obie strony wymiany.

Na koniec zastrzeżenie, które w tekstach o podatkach powinno padać zawsze: powyższe opisuje ogólne zasady i przywołane interpretacje indywidualne, które wiążą wyłącznie w sprawach, w których zostały wydane. Przy większych budżetach albo nietypowej konstrukcji świadczeń warunki umowy warto skonsultować z księgowością lub doradcą podatkowym, zanim produkt wyjedzie do twórcy. Same zapisy umowne, które porządkują zakres, terminy i wynagrodzenie, omawiamy na stronie o umowie z influencerem, a strukturę samego dokumentu barterowego razem z rozliczeniem w VAT na stronie umowa barterowa.